1. Czym jest zmienna?

Zmienna to nazwa, pod którą program może zapamiętywać i odczytywać wartość. W Pythonie nazwa wskazuje na obiekt, np. liczbę lub tekst. Wyobraź sobie etykietę przypiętą do wartości.

• Zmienne zapamiętują dane, np. imię gracza.
• Pozwalają wykonywać obliczenia.
• Przechowują odpowiedzi użytkownika.
• Ich wartości mogą się zmieniać podczas działania programu.

2. Tworzenie zmiennej i przypisanie

Zmienną tworzymy, przypisując jej wartość za pomocą znaku =.

wiek = 14
imie = "Ola"

Uwaga: = oznacza przypisanie, a == sprawdza, czy wartości są równe.

wiek = 14           # przypisanie
print(wiek == 14)    # porównanie: True

3. Zmiana wartości zmiennej

punkty = 10
punkty = punkty + 5
print(punkty)    # wynik: 15

Program najpierw oblicza wyrażenie po prawej stronie znaku =, a potem przypisuje wynik nazwie po lewej stronie. To instrukcja, a nie równanie matematyczne.

4. Podstawowe typy danych

Typ danych określa rodzaj wartości. Python rozpoznaje go na podstawie wartości — nie musimy wcześniej deklarować typu.

• W liczbach dziesiętnych używamy kropki: 3.5.
• Tekst zapisujemy w cudzysłowie lub apostrofach: "Ola" albo 'Ola'.
• Wartości logiczne to True i False — zaczynają się wielką literą.
• Typ wartości sprawdzamy funkcją type().

liczba = 7
print(type(liczba))    # <class 'int'>

dane = 12
dane = "dwanaście"    # ta sama nazwa, inny typ wartości

Dla czytelności programu warto zachować spójne znaczenie zmiennej.

5. Nazewnictwo zmiennych w Pythonie

Zasady obowiązkowe

• Nazwa zaczyna się od litery lub podkreślenia _. Nie może zaczynać się od cyfry.
• Może zawierać litery, cyfry oraz znak _.
• Nie może zawierać spacji, myślników ani znaków takich jak ! czy ?.
• Nie może być słowem kluczowym Pythona, np. if, for, while, class.
• Wielkość liter ma znaczenie: wynik, Wynik i WYNIK to różne nazwy.

Dobre praktyki

• Wybieraj opisowe nazwy: liczba_punktow zamiast lp.
• Używaj małych liter.
• Wyrazy oddzielaj podkreśleniem: liczba_uczniow. To zapis snake_case.
• Unikaj polskich znaków dla wygody: dlugosc. Python dopuszcza polskie litery, ale zwykle nie stosujemy ich w nazwach.
• Unikaj nazw wbudowanych funkcji: print, input, int, str.

6. Obliczenia ze zmiennymi

a = 10
b = 3
suma = a + b
print(suma)    # 13

7. Pobieranie danych: input() i zamiana na liczbę

input() pobiera dane z klawiatury, a print() wyświetla dane na ekranie.

imie = input("Jak masz na imię? ")
print("Cześć,", imie)

input() zawsze zwraca tekst, nawet gdy wpiszesz cyfry. Aby wykonywać obliczenia na liczbach podanych przez użytkownika, zamień ten tekst na liczbę.

print("14" + "1")    # 141 — połączenie tekstów
print(14 + 1)        # 15 — dodawanie liczb

wiek = int(input("Ile masz lat? "))
wiek_za_rok = wiek + 1
print("Za rok będziesz mieć", wiek_za_rok, "lat.")

Wpisz liczbę całkowitą, np. 14. Słowo „czternaście” spowoduje błąd zamiany. Przy float() wpisuj kropkę, np. 3.5.

8. Sprawdź się!

Bez uruchamiania programu ustal, co pojawi się na ekranie:

liczba = 23
liczba = liczba + 1
reszta = liczba % 3
print(liczba)
print(reszta)

• Wybierz poprawne nazwy: masa_plecaka, 3klasa, imie ucznia, wynik2.
• Utwórz zmienne dlugosc = 8 i szerokosc = 5.
• Oblicz pole prostokąta, zapisz je w zmiennej pole i wyświetl wynik.

dlugosc = 8
szerokosc = 5
pole = dlugosc * szerokosc
print(pole)    # 40