1. Czym jest instrukcja warunkowa?

Takie decyzje podejmujemy codziennie: jeśli jest zimno, zakładamy kurtkę; w przeciwnym razie wybieramy lżejszy strój. W programie możemy sprawdzić, czy uczeń zdobył wymaganą liczbę punktów albo która liczba jest większa.

2. Jak działa if…else?

if oznacza „jeżeli”, a else — „w przeciwnym razie”. Wybierana jest jedna z dwóch gałęzi.

Romb przedstawia warunek. Wychodzą z niego dwie gałęzie: TAK (warunek prawdziwy) i NIE (warunek fałszywy). Strzałki pokazują, które działanie zostanie wykonane.

odpowiedz = input("Czy pada deszcz? Wpisz tak lub nie: ")
if odpowiedz == "tak":
    print("Zostaję w domu.")
else:
    print("Idę na spacer.")
print("Miłego dnia!")

• Wpisz dokładnie tak lub nie, małymi literami.
• Dla tak program wyświetli „Zostaję w domu.”.
• Dla nie wyświetli „Idę na spacer.”. W tym prostym przykładzie każda odpowiedź różna od tak trafia do else.
• „Miłego dnia!” pojawi się w każdym przypadku — jest poza blokami warunkowymi.

3. Dwukropki i wcięcia

• Po warunku w wierszu if wpisujemy dwukropek.
• Po else również wpisujemy dwukropek. Przy else nie dopisujemy warunku.
• Polecenia należące do danej gałęzi mają wcięcie. Zaleca się 4 spacje.
• Wszystkie polecenia tego samego bloku mają takie samo wcięcie.
• if i odpowiadające mu else zapisujemy na tym samym poziomie wcięcia.

punkty = 12
if punkty >= 10:
    print("Brawo!")
    print("Cel osiągnięty.")
else:
    print("Spróbuj jeszcze raz.")

4. Krótka wersja: samo if

Jeśli chcemy coś zrobić tylko wtedy, gdy warunek jest spełniony, możemy pominąć else. Gdy warunek jest fałszywy, program pomija blok if i przechodzi dalej.

liczba = int(input("Podaj liczbę: "))
if liczba == 0:
    print("Podano zero.")
print("Koniec sprawdzania.")

5. Operatory porównania

Wynikiem poniższych porównań jest True lub False.

6. Więcej możliwości: elif

elif oznacza „w przeciwnym razie, jeżeli”. Pozwala sprawdzić kolejny warunek. W jednym łańcuchu if…elif…else wykonuje się tylko pierwszy blok, którego warunek jest prawdziwy; jeśli żaden nie jest prawdziwy, wykonuje się blok else.

a = int(input("Podaj pierwszą liczbę: "))
b = int(input("Podaj drugą liczbę: "))
if a > b:
    print("Większa liczba to", a)
elif a < b:
    print("Większa liczba to", b)
else:
    print("Liczby są równe.")

7. Łączenie warunków

Na początek wystarczą proste porównania. Warunki złożone przydadzą się, gdy będziesz sprawdzać kilka wymagań jednocześnie.

8. Najczęstsze błędy

• Brak dwukropka po if, elif lub else.
• Brak wcięcia albo różne wcięcia w jednym bloku.
• Użycie = zamiast == przy porównaniu.
• Porównywanie tekstu z input() z liczbą — do liczb całkowitych użyj int(input(...)).
• Zapomnienie o wartości granicznej: > 10 nie obejmuje 10, a >= 10 obejmuje.

W ćwiczeniach wpisuj poprawne liczby całkowite. Tekst taki jak „pięć” nie zostanie zamieniony przez int().

9. Proste ćwiczenia dla uczniów

punkty = 10
if punkty >= 10:
    print("Poziom ukończony")
else:
    print("Graj dalej")
print("Koniec")

liczba = int(input("Podaj liczbę całkowitą: "))
if liczba > 0:
    print("Liczba dodatnia")
else:
    print("Liczba niedodatnia")

punkty = int(input("Ile masz punktów? "))
if punkty >= 15:
    print("Przechodzisz dalej!")
else:
    print("Zdobądź więcej punktów.")

Powtórz zmienne • Powtórz input()