1. Czym jest iteracja?

Pętle przydają się, gdy chcemy wyświetlić komunikat kilka razy, przetworzyć kolejne dane lub obliczyć pola wielu prostokątów.

2. Pętla for — zamiast wielu podobnych poleceń

for numer in range(3):
    print("Uczę się Pythona!")

Komunikat pojawi się 3 razy. Zmienna numer przyjmie kolejno wartości 0, 1 i 2.

• for rozpoczyna pętlę.
• numer to nazwa zmiennej sterującej.
• in wskazuje, skąd pobieramy kolejne wartości.
• range(3) udostępnia wartości 0, 1, 2.
• Po nagłówku wpisujemy dwukropek, a blok pętli wcinamy — zaleca się 4 spacje.

3. Schemat działania pętli for

Pętla pobiera kolejną wartość i wykonuje blok kodu. Potem wraca po następną wartość. Gdy wartości się skończą, program przechodzi do poleceń po pętli.

4. Pętla może korzystać z listy wartości

for liczba in [2, 4, 6]:
    print(liczba)

for liczba in [3, 6, 9, 12]:
    print(liczba)

5. range() — wygodny sposób tworzenia sekwencji liczb

range() udostępnia kolejne liczby całkowite. Nie trzeba wypisywać każdej z nich ręcznie.

• range(koniec) zaczyna od 0, z krokiem 1.
• range(poczatek, koniec) pozwala ustalić wartość początkową.
• range(poczatek, koniec, krok) pozwala ustalić również krok.
• Wartość końcowa nie jest uwzględniana.
• Krok może być ujemny przy odliczaniu, ale nie może wynosić 0.

for liczba in range(1, 5):
    print(liczba)
print("Gotowe!")

Wynik:

1
2
3
4
Gotowe!

print(liczba) jest w pętli i wykonuje się 4 razy. print("Gotowe!") jest poza pętlą i wykonuje się raz.

6. Liczbę powtórzeń może podać użytkownik

ile = int(input("Ile razy wyświetlić powitanie? "))
for numer in range(ile):
    print("Cześć!")

Dla ile = 3 powitanie pojawi się 3 razy. Dla 0 lub ujemnej liczby range(ile) jest pusty i blok nie wykona się ani razu. Wpisuj poprawne liczby całkowite.

7. Przykład: pola trzech prostokątów

Dane: dodatnie, całkowite długości boków trzech prostokątów. Wynik: pole każdego prostokąta.

1. Rozpocznij pętlę dla numerów 1, 2 i 3.
2. Pobierz długość i szerokość bieżącego prostokąta.
3. Oblicz pole = dlugosc * szerokosc.
4. Wyświetl pole i przejdź do kolejnego prostokąta.
5. Po trzecim prostokącie zakończ pętlę.

for numer in range(1, 4):
    print("Prostokąt numer", numer)
    dlugosc = int(input("Podaj długość: "))
    szerokosc = int(input("Podaj szerokość: "))
    pole = dlugosc * szerokosc
    print("Pole wynosi:", pole)
print("Obliczenia zakończone.")

W każdej iteracji użytkownik podaje nowe dane. Pętla for sama przypisuje zmiennej numer kolejne wartości — nie dodajemy numer = numer + 1. Po tej pętli numer ma ostatnią używaną wartość, czyli 3.

8. Jak uniknąć błędów?

• Pamiętaj o dwukropku i jednakowych wcięciach w bloku.
• Nie wliczaj końcowej wartości range().
• Dane, które mają się zmieniać w każdej iteracji, pobieraj wewnątrz pętli.
• Polecenie podsumowujące zapisz poza pętlą, jeśli ma wykonać się tylko raz.
• for z podanymi tutaj listami i zakresami kończy się po wyczerpaniu wartości. W pętli while, poznawanej osobno, trzeba zadbać o zmianę warunku — inaczej może powstać pętla nieskończona.

9. Ćwiczenia dla uczniów

for liczba in range(3, 10, 3):
    print(liczba)
print("Koniec")

3
6
9
Koniec

for liczba in range(2, 13, 2):
    print(liczba)

for numer in range(4):
    bok = int(input("Podaj długość boku kwadratu: "))
    obwod = 4 * bok
    print("Obwód wynosi:", obwod)
print("Gotowe!")

Powtórz input() • Powtórz instrukcję warunkową